Filosoferen met kinderen over oneindigheid

Op een opening ontmoette ik Shanti, waar ik haar vertelde over filosoferen met kinderen. Mijn anekdote over een leerling die het leven en de dood vergeleek met de Grote Baas in Super Mario, deed haar ertoe besluiten mij uit te nodigen om iets voor de lightworks blog te schrijven. Geen Nintendo, maar Suikerfeest in deze bijdrage.

Een van mijn favoriete onderwerpen om over te filosoferen met kinderen is oneindigheid. De eerste keer dat ik dit deed verbaasde Lola (7 jaar) mij met de constatering dat ontelbaar niet hetzelfde is als oneindig: “Je kunt altijd ‘plus 1’ doen, dus je kunt wel tellen en ontelbaar bestaat eigenlijk niet, en toch is het oneindig, want het stopt nooit.” Gevolgd door een nuchter: “Ontelbaar zeggen mensen gewoon omdat ze te lui zijn om te tellen.”

Deze les heb ik daarna nog vaak gedaan, lang niet ieder kind is even gegrepen door het onderwerp als Lola. Laatst zei een leerling: “We hebben het nu al een uur over oneindig, en ik kan me nog steeds niets voorstellen bij hoe groot dat dan is, ik vind er niets aan.”

Op de slotvraag, waarvan zou je willen dat er oneindig was, komen de origineelste antwoorden: Mijn leven, het leven van alle mensen, de natuur, liefde, geld, vrede, … . Deze antwoorden leiden niet zelden tot felle discussie over de vraag of de wensen niet egoistische zijn, of het leven nog wel de moeite waard is als het oneindig duurt en of de wereld niet te vol wordt als we allemaal blijven leven.

Afgelopen week voerde ik een gesprek over oneindigheid op de weekendschool met kinderen uit Amsterdam Nieuw-West. Als voorbeeld van iets wat oneindig is noemden een aantal kinderen het Suikerfeest. “Suikerfeest is oneindig omdat het er altijd zal zijn, omdat het heilig is, er zal zelfs Suikerfeest zijn als er geen mensen meer zijn.” Ik vroeg wat het verschil is tussen het Suikerfeest en mijn verjaardag, wat toch ook een feestdag is. Eki (12 jaar) antwoordde: “Het Suikerfeest zal altijd een feest zijn, ook als jij er niet meer bent, en jouw verjaardag houdt op een gegeven moment op een feest te zijn.”

De leerlingen prikkelen om na te denken over oneindigheid, ik probeerde het met voorbeelden als het heelal, tellen tot ontelbaar en eb en vloed, met wisselend succes. Hét voorbeeld van oneindigheid sloeg ik tot nog toe over: het Suikerfeest. En daar konden de leerlingen zich heel goed een voorstelling van maken, bovendien is het maar goed ook dat het Suikerfeest oneindig is, het is immers het leukste feest!

Geschreven door Floor Rombout